Czosnek – interakcje z lekami rozrzedzającymi krew i innymi

Czosnek pospolity (Allium sativum) to popularne warzywo i przyprawa, a także często stosowany suplement ziołowy ^[1]. Wiele osób przyjmuje go w kapsułkach lub tabletkach w tym samym czasie co leki na receptę, dlatego pytanie o łączenie czosnku z lekami pojawia się często.

Leki na rozrzedzenie krwi: warfaryna i acenokumarol

Przy łączeniu czosnku z warfaryną (lekiem przeciwzakrzepowym na receptę) opisywano wydłużony czas krwawienia ^[2]. Taki sam skutek opisano przy acenokumarolu (innym leku przeciwzakrzepowym na receptę) ^[2]. Ogólnie czosnek przyjmowany z lekami przeciwzakrzepowymi może zwiększać ryzyko krwawienia ^[2].

Czosnek w ilości większej niż odpowiednik 5 g świeżego czosnku na dobę jest przeciwwskazany u osób przyjmujących warfarynę ^[3]. Przy acenokumarolu zaleca się sprawdzanie INR, czyli badania krwi, które pokazuje, jak szybko krew krzepnie ^[2]. Inne źródła zalecają ostrożność przy podawaniu czosnku osobom biorącym leki przeciwzakrzepowe ^[2][4].

U osób przyjmujących warfarynę zaleca się odstawienie czosnku 7 dni przed planowanym zabiegiem ^[2].

Inne źródło zaleca, by osoby biorące leki przeciwzakrzepowe odstawiły czosnek 10 dni przed operacją ^[4].

Aspiryna i klopidogrel

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) i czosnek mogą wzajemnie wzmacniać swoje działanie, przez co rośnie ryzyko krwawienia ^[2]. To samo opisano dla klopidogrelu (leku na receptę, który zapobiega tworzeniu się zakrzepów) ^[2]. Przy obu lekach źródła zalecają ostrożność ^[2]. Aspirynę wymienia się też wśród leków, przy których zaleca się ostrożność z czosnkiem i odstawienie go przed operacją ^[4].

Leki na HIV

W badaniu u zdrowych ochotników preparat czosnkowy w tabletkach obniżał ilość sakwinawiru (leku na HIV) we krwi ^[3]. Przy łączeniu czosnku z sakwinawirem i podobnymi lekami na HIV zaleca się ostrożność ^[3]. W krótszym badaniu z rytonawirem (innym lekiem na HIV) spadek ilości leku we krwi był niewielki i mógł być przypadkowy ^[3]. Mogło to wynikać z tego, że czosnek przyjmowano zbyt krótko ^[3].

Leki przeciwbólowe: paracetamol

Paracetamol to popularny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy. W jednym badaniu ochotnicy przez kilka miesięcy przyjmowali starzony wyciąg z czosnku, czyli specjalny wyciąg, a nie zwykły czosnek z potraw ^[3]. Po tym czasie paracetamol osiągał we krwi wyższe stężenie i był wolniej usuwany przez nerki ^[3]. Przegląd danych o interakcjach u ludzi również wymienia zmiany w tym, jak organizm radzi sobie z paracetamolem przy przyjmowaniu czosnku ^[5].

Leki na cukrzycę: chlorpropamid

W przeglądzie danych o interakcjach u ludzi opisano zbyt niski poziom cukru we krwi przy łączeniu czosnku z chlorpropamidem (starszym lekiem obniżającym cukier u osób z cukrzycą) ^[5]. Zbyt niski poziom cukru we krwi nazywa się hipoglikemią i bywa groźny, zwłaszcza gdy pojawia się nagle. Autorzy przeglądu zwracają uwagę, że interakcje ziół z lekami mogą mieć poważne skutki ^[5].

Tarczyca, ciśnienie i żołądek

Czosnek może hamować czynność tarczycy ^[6]. Czosnek jest przeciwwskazany przy niskim ciśnieniu krwi oraz w ostrym nieżycie żołądka i jelit ^[7][8]. Przy dłuższym przyjmowaniu bezwonnego wyciągu z czosnku zaleca się kontrolowanie ciśnienia krwi, zwłaszcza u osób z niskim ciśnieniem ^[8].

Dzieci i nastolatki

Czosnku nie podaje się dzieciom poniżej 3 lat ^[3]. U starszych dzieci poza możliwym łagodnym dyskomfortem ze strony żołądka i jelit nie oczekuje się działań niepożądanych ^[3].

Dla dociekliwych: szczegóły badań i mechanizmy

Źródło oceniające interakcje czosnku z warfaryną, acenokumarolem, aspiryną, klopidogrelem i lekami przeciwzakrzepowymi ocenia ich nasilenie jako umiarkowane ^[2]. Jako mechanizm podaje osłabianie zlepiania się płytek krwi, które sumuje się z działaniem tych leków ^[2]. Przy warfarynie wymienia także nasilenie rozpuszczania skrzepów ^[2]. Dowody dla pojedynczych leków oceniono w tym źródle wyżej niż dowody dla całej grupy leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych ^[2].

W badaniu pilotażowym u 8 pacjentów ustabilizowanych na warfarynie starzony wyciąg z czosnku 1200 mg na dobę (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) przez 4 tygodnie nie zmienił wyraźnie INR w porównaniu z placebo (preparatem bez substancji czynnej) ^[3]. Przegląd 41 opisów przypadków lub serii przypadków i 17 badań klinicznych dotyczących siedmiu popularnych ziół wykazał, że czosnek zmieniał wchłanianie i usuwanie paracetamolu, obniżał stężenie warfaryny we krwi i wywoływał hipoglikemię z chlorpropamidem ^[5].

W badaniu z sakwinawirem zdrowi ochotnicy przyjmowali kapletki czosnkowe dwa razy dziennie, w ilości odpowiadającej 8 g ząbków na dobę (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie), w dniach 5–24 ^[3]. Kapletki były standaryzowane na zawartość allicyny i alliiny (charakterystycznych substancji czosnku) ^[3]. W badaniu z rytonawirem kapsułki czosnku przyjmowano przez 4 dni, a rytonawir podano jednorazowo ^[3].

W badaniu z paracetamolem 16 ochotników przyjmowało starzony wyciąg z czosnku w ilości odpowiadającej 6–7 ząbkom na dobę przez 3 miesiące (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) ^[3]. Wzrosło szczytowe stężenie paracetamolu we krwi i stężenia produktów jego rozkładu, a nerki usuwały go wolniej ^[3].

W badaniu u 14 zdrowych ochotników porównywano wyniki przed i po 14 dniach przyjmowania wyciągu czosnkowego 3 × 600 mg dwa razy dziennie (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) ^[1]. Nie zauważono zmian w rozkładzie dekstrometorfanu (leku przeciwkaszlowego) ani alprazolamu (leku uspokajającego), a różnice mogły być przypadkowe ^[1]. Autorzy uznali, że wyciągi z czosnku raczej nie zmieniają losów leków rozkładanych głównie przez dwa ważne enzymy wątroby ^[1].

Czosnek zawiera związki siarki, które mogą zakłócać wytwarzanie hormonów tarczycy ^[4]. W piśmiennictwie zielarskim opisuje się też współdziałanie preparatów czosnku z nowoczesnymi lekami przeciwbakteryjnymi ^[8].