Ostropest – interakcje z lekami: z czym go nie łączyć
Damian Podraza — zielarz fitoterapeuta
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Leków nie należy odstawiać ani zmieniać bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.
Ostropest plamisty (Silybum marianum) to roślina, której wyciągi są szeroko stosowane jako uzupełnienie przy różnych dolegliwościach wątroby i innych schorzeniach [1]. Wiele osób przyjmuje suplementy ziołowe razem z lekami na stałe, dlatego często pojawia się pytanie o możliwe interakcje. Interakcja oznacza, że jedna substancja zmienia działanie drugiej, przez co lek może działać słabiej albo silniej niż zwykle.
W skrócie
- Opisywano możliwe interakcje ostropestu z cyklosporyną, metforminą, statynami i warfaryną; źródła zalecają unikanie tych połączeń.
- Przy indynawirze (lek na HIV) zaleca się ostrożność, choć przegląd trzech badań nie wykazał wpływu ostropestu na ilość leku we krwi.
- Przy lewotyroksynie opisywano teoretyczną możliwość słabszego wchłaniania leku.
- W badaniach na zdrowych ochotnikach ostropest nie zmieniał wyraźnie przetwarzania kilku badanych leków, m.in. midazolamu i digoksyny.
- Przeciwwskazaniem jest znana alergia na ostropest lub jego składniki.
Leki po przeszczepie
Opisywano możliwą interakcję ostropestu z cyklosporyną (lekiem osłabiającym odporność, przyjmowanym m.in. po przeszczepie) [2]. Ilość tego leku we krwi mogłaby wtedy wzrosnąć ponad zwykły poziom [2]. Źródło zaleca unikanie łączenia ostropestu z lekami osłabiającymi odporność, takimi jak cyklosporyna [2].
Leki na cukrzycę
Opisywano możliwą interakcję ostropestu z metforminą (popularnym lekiem na cukrzycę) [3]. Ostropest mógłby nasilać obniżanie cukru we krwi przez ten lek [3]. Źródło zaleca unikanie łączenia ostropestu z lekami na cukrzycę [3].
Leki na cholesterol
Opisywano możliwą interakcję ostropestu ze statynami (lekami obniżającymi cholesterol) [4]. Ilość statyn we krwi mogłaby wtedy wzrosnąć, a razem z nią ryzyko uszkodzenia mięśni [4]. Źródło zaleca unikanie łączenia ostropestu ze statynami [4].
Leki rozrzedzające krew
Opisywano możliwą interakcję ostropestu z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi (lekami potocznie nazywanymi „rozrzedzającymi krew”) [5]. Chodzi przede wszystkim o warfarynę (lek przeciwzakrzepowy na receptę), której ilość we krwi mogłaby wzrosnąć [5]. Źródło zaleca unikanie łączenia ostropestu z tymi lekami [5].
Leki na HIV
Opisywano możliwą interakcję ostropestu z indynawirem (lekiem stosowanym w zakażeniu HIV) [6]. Ilość tego leku we krwi mogłaby się wtedy zmniejszyć [6]. U osób zakażonych HIV przy takim połączeniu zaleca się ostrożność [6]. Przegląd trzech badań u ludzi nie wykazał jednak wpływu ostropestu na ilość indynawiru we krwi [7].
Leki na tarczycę
Opisywano możliwą interakcję ostropestu z lewotyroksyną (hormonem tarczycy przyjmowanym w tabletkach) [8]. Ostropest mógłby zmniejszać wchłanianie tego leku z jelit [8]. To przypuszczenie teoretyczne, a źródło zaleca przy tym połączeniu ostrożność [8].
Co pokazały badania u ludzi
W badaniach u ludzi ostropest zwykle nie zmieniał wyraźnie tego, jak organizm przetwarza badane leki [1][7]. W jednym badaniu z udziałem 9 zdrowych osób wyciąg z ostropestu nie zmienił wyraźnie przetwarzania czterech leków testowych, w tym midazolamu (leku uspokajającego) [1]. Podobnie u zdrowych mężczyzn sylimaryna (mieszanina substancji czynnych z ostropestu) nie wpłynęła na ranitydynę (lek zmniejszający wydzielanie kwasu w żołądku) [7].
W badaniu z digoksyną (lekiem nasercowym) badany preparat ostropestu nie wydawał się wpływać na ilość tego leku we krwi zdrowych osób [9]. Niewielkie zmiany, które zauważono, mogły być przypadkowe [9].
W piśmiennictwie fitoterapeutycznym ostropest opisuje się jako bardzo bezpieczne zioło, także przy długotrwałym stosowaniu [10][7]. Przeciwwskazaniem jest znana alergia na ostropest lub jego składniki [7].
Dla dociekliwych: szczegóły badań i mechanizmy
Badania na komórkach sugerowały, że niektóre składniki ostropestu mogą wyraźnie hamować enzymy wątroby rozkładające leki [1]. Wyniki badań na komórkach i badań u ludzi były jednak często niezgodne, co utrudnia ocenę ryzyka interakcji [1]. W badaniu z udziałem 9 zdrowych ochotników porównywano te same osoby przed i po 14 dniach przyjmowania standaryzowanego wyciągu z ostropestu trzy razy dziennie [1]. Jako leki testowe podano kofeinę, tolbutamid (lek na cukrzycę), dekstrometorfan (lek przeciwkaszlowy) i midazolam [1]. Wyciąg nie zmienił wyraźnie aktywności czterech enzymów wątroby, które rozkładają wiele leków [1].
W innym badaniu ekstrakt z ostropestu w dawce 350 mg na dzień (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) przez 28 dni nie wpływał na cztery enzymy wątroby rozkładające leki [7]. U zdrowych ochotników sylimaryna nie hamowała wyraźnie jednego z ważnych enzymów wątroby rozkładających leki [7]. Sylimaryna w dawce 420 mg na dzień (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) przez 7 dni nie zmieniła tego, jak organizm zdrowych ochotników wchłania i usuwa ranitydynę [7]. Sylimaryna w dawce 210 mg na dzień (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) przez 28 dni nie wpływała na przetwarzanie aminopiryny i fenylbutazonu (starszych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych) [7]. Badanie z nifedypiną (lekiem na nadciśnienie) wykazało, że ostropest nie przyspiesza silnie pracy jednego z głównych enzymów wątroby rozkładających leki [7]. Przegląd trzech badań nie wykazał wpływu sylimaryny w dawkach 340–420 mg na dzień (dawki użyte w badaniach, nie zalecenie) na ilość indynawiru we krwi [7].
W badaniu z digoksyną 16 zdrowych ochotników przyjmowało przez 14 dni standaryzowany ostropest w dawce 900 mg na dzień (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) [9]. Dla porównania podawano ryfampicynę (antybiotyk), która obniżała ilość digoksyny we krwi, oraz klarytromycynę (antybiotyk), która ją podwyższała [9]. Po ostropeście zmiany ilości digoksyny we krwi mogły być przypadkowe, choć były bliskie progu, od którego uznaje się je za nieprzypadkowe [9]. Autorzy uznali, że badany preparat nie wpływa silnie na białko transportowe, które przenosi digoksynę w organizmie [9].
Ilość wchłanianej sylibiny (jednego ze składników ostropestu) różniła się w zależności od rodzaju preparatu [7]. Okres półtrwania sylimaryny i sylibiny (czas, po którym ich ilość we krwi spada o połowę) wynosi zazwyczaj poniżej 4 godzin [7]. Wyniki dotyczą konkretnych badanych preparatów, a nie każdego produktu z ostropestu [9][7].
Najczęstsze pytania
- Czy ostropest można łączyć z lekami na cholesterol?
Opisywano możliwą interakcję ostropestu ze statynami: ich ilość we krwi mogłaby wzrosnąć, a z nią ryzyko uszkodzenia mięśni [4]. Źródło zaleca unikanie tego połączenia [4].
- Czy ostropest wpływa na leki na cukrzycę?
Opisywano możliwą interakcję z metforminą, polegającą na silniejszym obniżaniu cukru we krwi [3]. Źródło zaleca unikanie łączenia ostropestu z lekami na cukrzycę [3].
- Czy ostropest zmienia działanie wszystkich leków?
W badaniach na zdrowych ochotnikach ostropest nie zmieniał wyraźnie przetwarzania badanych leków, np. midazolamu czy ranitydyny [1][7]. Przy cyklosporynie, metforminie, statynach i warfarynie źródła zalecają jednak unikanie łączenia z ostropestem [2][3][4][5].
Profil zioła: Ostropest plamisty
Źródła
- Kawaguchi-Suzuki M, Frye RF, Zhu HJ et al. The effects of milk thistle (Silybum marianum) on human cytochrome P450 activity. Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals, 2014
- Wu et al. Drug Metab Dispos 2009;37(4):779-786
- Huseini et al. Phytother Res 2006;20(12):1036-1039
- Wen et al. Drug Metab Dispos 2008;36(9):1227-1233
- Brantley et al. Drug Metab Dispos 2013;41(8):1610-1617
- Piscitelli SC et al. Pharmacotherapy. 2002;22(5):551–556
- Kerry Bone, Simon Mills, „Principles and Practice of Phytotherapy: Modern Herbal Medicine” (2013), monografia „St Mary’s thistle”
- Ogólna interakcja wchłaniania
- Gurley BJ, Barone GW, Williams DK et al. Effect of milk thistle (Silybum marianum) and black cohosh (Cimicifuga racemosa) supplementation on digoxin pharmacokinetics in humans. Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals, 2006
- Kerry Bone, Simon Mills, „Principles and Practice of Phytotherapy: Modern Herbal Medicine” (2013), monografia „Herbal approaches to system dysfunctions”
Część danych o interakcjach pochodzi ze zbioru tapirro (licencja MIT).