Ostryż – interakcje z lekami: kurkuma a leki na receptę

Kurkuma (ostryż długi, Curcuma longa) to roślina, której sproszkowane kłącze (podziemną łodygę) dodaje się do posiłków ^[1][2]. Wiele osób przyjmuje też wyciągi z kurkumy albo kurkuminę, jedną z jej głównych substancji ^[1][3]. Gdy ktoś jednocześnie bierze leki, naturalne jest pytanie, czy oba środki nie wpływają na siebie nawzajem.

Leki po przeszczepie i inne leki osłabiające odporność

Opisywano możliwą interakcję kurkumy i kurkuminy z lekami immunosupresyjnymi (lekami osłabiającymi odporność, stosowanymi np. po przeszczepie) ^[4]. Kurkuma mogłaby wtedy wzmacniać albo osłabiać działanie tych leków ^[4]. Zaleca się unikanie takiego połączenia ^[4].

W przeglądzie badań u ludzi opisano interakcję, w której duże ilości kurkumy przyjmowane z lekami osłabiającymi odporność uszkodziły nerki ^[5]. Ten sam przegląd podaje, że w części badań kurkuma i kurkumina wydawały się chronić nerki osób biorących te leki ^[5]. Według przeglądu potrzeba większych i dłuższych badań, by potwierdzić ten efekt ^[5].

Leki na cukrzycę

Opisywano możliwą interakcję kurkumy i kurkuminy z lekami przeciwcukrzycowymi (lekami obniżającymi poziom cukru we krwi) ^[6]. Kurkuma mogłaby nasilać ich działanie, a wtedy cukier we krwi może spaść za nisko ^[6]. Zaleca się unikanie łączenia kurkumy z tymi lekami ^[6]. Zbyt niski cukier we krwi może objawiać się m.in. drżeniem, poceniem się i nagłym osłabieniem.

Metotreksat

Metotreksat to lek na receptę, stosowany m.in. przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycy i niektórych nowotworach. Opisywano możliwą interakcję kurkumy i kurkuminy z metotreksatem ^[7]. Ilość leku we krwi mogłaby wtedy wzrosnąć, co niesie ryzyko uszkodzenia wątroby ^[7]. Zaleca się unikanie tego połączenia ^[7].

Leki rozrzedzające krew

W piśmiennictwie fitoterapeutycznym podaje się, że duże dawki kurkumy, powyżej 15 g dziennie, nie powinny być przyjmowane długotrwale ^[1]. Takich dawek nie powinno się też łączyć z lekami przeciwpłytkowymi (np. aspiryna) ani przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna), czyli lekami rozrzedzającymi krew ^[1].

Leki uspokajające i leki sterydowe

Opisywano możliwą interakcję kurkumy i kurkuminy z lekami uspokajającymi ^[8]. Kurkuma mogłaby nasilać ich działanie przeciwlękowe, dlatego przy takim połączeniu zaleca się ostrożność ^[8].

Opisywano też możliwą interakcję z glikokortykosteroidami (lekami sterydowymi o działaniu przeciwzapalnym, np. prednizonem) ^[9]. Działanie przeciwzapalne kurkumy i tych leków mogłoby się sumować, więc zaleca się ostrożność ^[9].

Leki na cholesterol i paracetamol

Opisywano możliwą interakcję kurkumy i kurkuminy ze statynami (lekami obniżającymi cholesterol) ^[10]. Ilość niektórych statyn we krwi mogłaby wtedy wzrosnąć, dlatego zaleca się ostrożność ^[10].

Opisywano też możliwą interakcję z paracetamolem (popularnym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym) ^[11]. Kurkuma mogłaby wpływać na to, jak wątroba przetwarza paracetamol, więc przy łączeniu zaleca się ostrożność ^[11].

Kto powinien szczególnie uważać

Kurkuma jest przeciwwskazana przy niedrożności dróg żółciowych ^[1]. Przy kamieniach żółciowych zaleca się ostrożność ^[1]. Ostrożność zaleca się też u kobiet planujących ciążę i u osób z wypadaniem włosów ^[1]. Po spożyciu kurkumy w zalecanych ilościach nie oczekuje się działań niepożądanych ^[1].

Dla dociekliwych: szczegóły badań i mechanizmy

W jednym badaniu sześć zdrowych osób dostało dekstrometorfan (lek na kaszel) najpierw sam, a potem razem ze sproszkowanym kłączem kurkumy ^[2]. Po kurkumie zmienił się w moczu stosunek leku do jednego z produktów jego rozkładu, co wskazuje na spowolnienie pracy enzymu wątroby rozkładającego wiele leków ^[2]. Zmiana drugiego takiego wskaźnika mogła być przypadkowa ^[2]. W części laboratoryjnej, na materiale z ludzkiej wątroby, wyciąg z kurkumy hamował powstawanie obu produktów rozkładu najsilniej o około 70% i 80% ^[2]. Autorzy wnioskują, że kurkuma może wchodzić w interakcje z lekami rozkładanymi przez ten enzym ^[2].

U zdrowych mężczyzn kurkumina w dawce 1000 mg/dzień (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) wyraźnie zmniejszyła aktywność jednego enzymu rozkładającego leki i zwiększyła aktywność innego ^[1]. Według badań na komórkach lub zwierzętach kurkumina może hamować białko transportowe w jelicie i osłabiać jelitowy enzym rozkładający leki, co może wpływać na wchłanianie innych leków ^[1]. Jednak u zdrowych ochotników kurkumina w dawce 300 mg/dzień (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) zmniejszyła przyswajanie talinololu (leku nasercowego z grupy beta-blokerów), wbrew oczekiwaniom ^[1]. Dodatek 0,5 g proszku kurkumy do posiłku (ilość użyta w badaniu, nie zalecenie) nie hamował wchłaniania żelaza ^[1].

Sama kurkumina jest słabo przyswajalna: u osób z zaawansowanym rakiem jelita grubego po wyciągu z kurkumy nie wykrywano jej we krwi ani w moczu ^[1]. U 10 zdrowych ochotników dodanie 20 mg piperyny (ostrej substancji z czarnego pieprzu; dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) zwiększyło przyswajanie kurkuminy 20-krotnie ^[1].

Przegląd dotyczący leków osłabiających odporność objął 21 badań u ludzi: badania z grupą porównawczą i opisy przypadków, z kurkumą lub kurkuminą samodzielnie albo z innymi substancjami, np. piperyną ^[5]. Autorzy uznają kurkumę i kurkuminę za możliwe wsparcie dla osób biorących te leki, ale zastrzegają potrzebę większych i dłuższych badań dobrej jakości ^[5]. Interakcje z lekami osłabiającymi odporność, lekami na cukrzycę, metotreksatem, lekami uspokajającymi, sterydami, statynami i paracetamolem pochodzą z zestawień, których źródeł nie sprawdzono, więc traktuje się je jako możliwe ryzyko ^{[4][6][7][8][9][10][11]}.