Zioła na łuszczycę: kurkuma, wąkrota azjatycka, dziurawiec

Łuszczyca to przewlekła choroba skóry, na którą wpływają zarówno geny, jak i czynniki środowiskowe; dotyka około 2% ludzi na świecie ^[1]. Osoby z łuszczycą coraz częściej sięgają po medycynę uzupełniającą, a najczęściej wybierają zioła ^[1]. W łuszczycy podstawowe znaczenie ma leczenie miejscowe, a wiele jego metod opiera się na preparatach roślinnych ^[2].

Miejsce ziół w leczeniu łuszczycy

Leczenie miejscowe łuszczycy łagodzi objawy, bo dotąd nie ma metody, która trwale usuwa tę chorobę ^[2]. Leczenie ogólne ma charakter wspomagający i często korzysta się w nim z preparatów ziołowych ^[2]. W gościcu łuszczycowym (odmianie zapalnej choroby stawów) zioła podaje się obok leczenia podstawowego, by łagodzić ból podczas ćwiczeń usprawniających ^[2]. W przeglądzie badań nad ziołami w łuszczycy obiecująco wypadły tylko niektóre preparaty, a wyniki innych były mieszane ^[1].

Kurkuma (ostryż długi)

Kurkuma (ostryż długi, Curcuma longa) to przyprawa powszechnie używana na całym świecie ^[3]. W piśmiennictwie zielarskim wymienia się ją wśród roślin stosowanych w stanach zapalnych, w tym w łuszczycy ^[4]. Opisuje się też stosowanie kurkuminy (czynnego składnika kurkumy) w żelu nakładanym na skórę przy łuszczycy ^[5][3].

Przeglądy badań wskazują, że kurkuma przyjmowana doustnie lub nakładana na skórę może zmniejszać grubość, zaczerwienienie, swędzenie, pieczenie i ból zmian łuszczycowych ^[6][3]. Autorzy przeglądów oceniają te wyniki jako wstępne, a dostępne badania jako ograniczone ^[7][3]. W innym przeglądzie wyniki ziół, w tym kurkumy, były mieszane, a pewność danych o suplementach w łuszczycy oceniono jako niską do umiarkowanej ^[1][8]. W jednym małym badaniu bez grupy porównawczej kurkuminoidy (substancje wyodrębnione z kurkumy) brane doustnie poprawiły stan skóry tylko u części chorych, a nie wiadomo, ile poprawy przyszłoby samo ^[5].

Kurkuma jest przeciwwskazana przy niedrożności dróg żółciowych, a przy kamieniach żółciowych zaleca się ostrożność ^[4]. Opisano dwa przypadki uczulenia skóry po kontakcie z kurkumą ^[4]. Opisywano też możliwą interakcję kurkumy z lekami osłabiającymi odporność (stosowanymi np. po przeszczepie) oraz z lekami na cukrzycę ^[9][10].

Wąkrota azjatycka

Wąkrotę azjatycką (gotu kola, Centella asiatica) stosuje się przy łuszczycy miejscowo, czyli na skórę ^[11]. Opisywano, że krem z wąkroty nakładany na skórę oczyszczał ją ze zmian łuszczycowych ^[11].

Wąkrota jest przeciwwskazana u osób z alergią ^[11]. Zgłoszono jeden przypadek uszkodzenia wątroby u dziecka wywołanego wąkrotą ^[11]. Opisywano możliwą interakcję wąkroty z lekami uspokajającymi oraz ze statynami (lekami obniżającymi cholesterol) ^[12][13].

Dziurawiec zwyczajny

Z dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) wykorzystuje się ziele (nadziemną część rośliny) ^[14]. Hiperycyna (substancja z dziurawca) nakładana na skórę razem z naświetlaniem światłem widzialnym okazała się skuteczna w łuszczycy ^[14]. Badano tę substancję połączoną z naświetlaniem, a nie zwykłe preparaty z ziela dziurawca ^[14]. W przeglądzie badań nad ziołami w łuszczycy wyniki dla dziurawca były mieszane ^[1].

Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym dziurawca są reakcje skóry na światło ^[14]. Źródła zalecają unikanie dziurawca u osób uczulonych na tę roślinę lub jej składniki ^[14]. Dziurawca nie stosuje się jednocześnie z acenokumarolem (lekiem przeciwzakrzepowym na receptę), bo lek może działać słabiej ^[15]. Bezwzględnie nie łączy się go z cyklosporyną (lekiem po przeszczepie), bo rośnie ryzyko odrzucenia przeszczepu ^[15].

Bez czarny

Z bzu czarnego (Sambucus nigra) przy łuszczycy wykorzystuje się kwiaty i owoce ^[2]. W piśmiennictwie zielarskim opisywano korzystne działanie naparu z kwiatów w łuszczycy, zwłaszcza pitego świeżo po przygotowaniu ^[2]. Odwar z owoców pity w tych samych ilościach opisywano jako równie skuteczny ^[2]. W piśmiennictwie podaje się napar z łyżki kwiatów na 2 szklanki wrzącej wody, pity w porcjach w ciągu dnia ^[2].

Kwiat bzu bywa też składnikiem mieszanek na łuszczycę, razem z liściem pokrzywy, zielem fiołka trójbarwnego, korzeniem łopianu i korzeniem mydlnicy ^[2]. W gościcu łuszczycowym pije się zagęszczony odwar z owoców bzu w okresie ćwiczeń usprawniających, by zmniejszyć ból ^[2]. Są to obserwacje z praktyki zielarskiej, a nie wyniki badań z grupą porównawczą ^[2].

Surowe owoce bzu czarnego mogą wywoływać nudności i wymioty ^[16]. Dla kwiatu bzu, według obecnych danych, nie są wymagane przeciwwskazania ani ostrzeżenia ^[16]. Opisywano jednak możliwą interakcję bzu czarnego z cyklosporyną i takrolimusem (lekami po przeszczepie) ^[17].

Aloes

Z liści aloesu zwyczajnego (Aloe vera) pozyskuje się żel nakładany na skórę ^[18]. W badaniach, w których porównywano osoby smarujące skórę żelem aloesowym z osobami stosującymi preparat bez czynnej substancji, żel przynosił korzyść w łuszczycy ^[18]. W nowszym przeglądzie badań nad ziołami w łuszczycy wyniki dla aloesu były jednak mieszane ^[1].

Inne zioła

Rumianek badano w łuszczycy w postaci olejowego żelu z olejem z pestek dyni, z mieszanymi wynikami ^[1]. Preparaty z mahonii ostrolistnej wypadły w przeglądzie badań nad łuszczycą obiecująco ^[1][19]. W dawnym piśmiennictwie zielarskim przy łuszczycy wymieniano korę wierzby, owoc aminka większego i liść ruty ^[20]. Ziele skrzypu polnego stosuje się w chorobach skóry, między innymi w łuszczycy ^[21]. Olej z czarnuszki stosuje się w pielęgnacji skóry z łuszczycą, także jako dodatek do mydła potasowego ^[19].

Dla dociekliwych: szczegóły badań i mechanizmy

W małym badaniu bez grupy porównawczej 8 pacjentów z łuszczycą przyjmowało doustnie 4,5 g kurkuminoidów dziennie (dawka użyta w badaniu, nie zalecenie) przez 12 tygodni; odpowiedź zaobserwowano u dwóch z ośmiu osób ^[4][5]. Kurkuminoidy to substancje wyodrębnione z kurkumy, a nie przyprawa kuchenna ^[4]. Potrzebne jest większe badanie z grupą porównawczą dotyczące kurkuminoidów w łuszczycy ^[5]. W obserwacji 647 pacjentów stosujących żel z kurkumą razem z innymi terapiami opisano ustąpienie zmian u 70% – bez grupy porównawczej, więc nie wiadomo, ile przypisać samej kurkumie ^[4].

Przegląd 12 badań nad gatunkami kurkumy w chorobach skóry opisał mniejszą grubość, zaczerwienienie, świąd, pieczenie i ból zmian łuszczycowych ^[6]. Jego autorzy zaznaczają, że potrzeba więcej badań u ludzi, by ustalić najlepszą postać i dawkę ^[6]. Przegląd 18 badań u ludzi nad kurkumą w chorobach skóry ocenił dowody jako wczesne, a opublikowane badania jako ograniczone ^[3]. W zestawieniu 21 badań z udziałem 1463 osób z łuszczycą plackowatą kurkumina obniżała poziom jednej z substancji podtrzymujących stan zapalny ^[8]. Działania niepożądane występowały tam podobnie często przy wszystkich suplementach, a pewność danych oceniono jako niską do umiarkowanej ^[8].

Przegląd 20 badań z udziałem 1115 osób objął między innymi aloes, rumianek z olejem z pestek dyni, kurkumę i dziurawiec ^[1]. Obiecująco wypadła w nim między innymi mahonia ostrolistna, a inne zioła dały wyniki mieszane; ryzyko błędów różniło się między badaniami ^[1]. Do 41% chorych na łuszczycę deklarowało korzystanie z terapii alternatywnych ^[7].