Zioła na nerwobóle: okłady, wcierania i tradycyjne mieszanki

Nerwoból to ból biegnący wzdłuż nerwu, na przykład nerwu twarzowego albo nerwu kulszowego ^[1]. Obok leków przeciwbólowych i fizykoterapii od dawna sięga się po zioła, którym przypisuje się działanie przeciwbólowe, drażniące skórę i przeciwzapalne ^[1]. Najczęściej są to rozgrzewające okłady, wcierania i kąpiele, rzadziej odwary do picia ^[2][3].

Nerwobóle a zioła

Nerwoból często pojawia się napadami i bywa bardzo dokuczliwy. W piśmiennictwie zielarskim podaje się, że w czasie napadu preparaty ziołowe tylko wspomagają leczenie ^[3]. Między napadami przypisuje się im działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwbólowe, uspokajające i rozluźniające mięśnie ^[3].

Ziołowe okłady opisuje się jako dodatek do leków przepisanych przez lekarza, a nie zamiast nich ^[4][3]. Podobnie ziołowy odwar do picia w czasie ataku łączy się z lekami syntetycznymi ^[3].

Rozgrzewające wcierania i olejki

Olejki eteryczne (pachnące, lotne substancje z roślin) stosowane zewnętrznie przy nerwobólach działają drażniąco na skórę ^[5]. Do wcierań przy nerwobólach tradycyjnie używa się między innymi olejku eukaliptusowego, rozmarynowego i terpentynowego ^[5]. Stosuje się też kamforę w roztworze olejowym albo alkoholowym oraz w postaci maści ^[5]. Wśród środków na nerwobóle wymienia się także mentol (substancję chłodzącą z mięty) ^[5].

W dawnej medycynie do wcierania przy nerwobólach używano również olejku bursztynowego i roztworów bursztynu ^[6]. Przypisywano im działanie rozgrzewające i przeciwbólowe ^[6].

Tradycyjne okłady, kąpiele i odwary

W czasie ataku nerwobólu na bolące miejsce przykłada się ogrzany okład z kwiatów stokrotki, podbiału, mniszka i słonecznika ^[3][4]. W piśmiennictwie podaje się, że 1–2 łyżki takiej mieszanki zwilża się wodą i ogrzewa przed przyłożeniem ^[4][3].

Do okładów przeciwbólowych używa się też naparu z kwiatu przelotu oraz ziela (nadziemnej części rośliny) nostrzyka, krwawnika i majeranku ^[3]. Opisywano również ciepłą kąpiel z odwarem z kwiatu malwy, ziela przywrotnika i liścia babki, z dodatkiem torfu ogrodniczego i octu ^[3].

Do picia podaje się odwar z mieszanki, w której są między innymi ziele przetacznika, owoc bzu czarnego, kora wierzby i owoc róży ^[3]. Mieszance tej przypisuje się działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwobrzękowe ^[3].

Inne zioła

Owoc pieprzowca rocznego (Capsicum annuum) tradycyjnie wciera się przy nerwobólach, bólach reumatycznych i bólach mięśni ^[7][1]. Rozdrobnione nasiona gorczycy czarnej (Brassica nigra) stosuje się tylko zewnętrznie, w rozgrzewających okładach przy nerwobólach korzonkowych ^[2]. Okłady z papki z rozdrobnionych nasion gorczycy białej (Sinapis alba) przykłada się miejscowo przy nerwobólach ^[8]. Olejek z owoców jałowca pospolitego (Juniperus communis) wciera się przy nerwobólach i zapaleniu korzeni nerwowych ^[9]. Olejek sosnowy i olejek lawendowy wymienia się wśród olejków stosowanych przy nerwobólach ^[5].

Olejek albo wyciągi z korzenia arcydzięgla litworu (Archangelica officinalis) wciera się przy nerwobólach ^[10][5]. Pluskwicę groniastą (Actaea racemosa) tradycyjnie stosowano między innymi przy nerwobólach niezwiązanych z kręgosłupem ^[11]. Owoc bzu czarnego podaje się pomocniczo przy rwie kulszowej, zapaleniu nerwu trójdzielnego i nerwobólach ^[12]. Kwiatom rumianu szlachetnego przyjmowanym doustnie przypisuje się łagodzenie także nerwobólów ^[13]. Przy nerwobólach wymienia się też świeży korzeń chrzanu i kwiat rumianku ^[1]. Olejek ze starzęśli rozesłanej, bogaty w substancję pokrewną aspirynie, dodaje się do maści i mazideł wcieranych przy nerwobólach ^[14].

Na co uważać

Olejki eteryczne wcierane w skórę przy nerwobólach działają na nią drażniąco ^[5]. Owoc pieprzowca po wtarciu daje najpierw uczucie ciepła, a potem silne pieczenie ^[7]. Okłady z gorczycy czarnej są rozgrzewające i wywołują zaczerwienienie skóry ^[2].

Zioła nie zastępują leczenia w czasie napadu, bo wtedy tylko je wspomagają ^[3]. Okłady ziołowe stosuje się niezależnie od leków przeciwbólowych przepisanych przez lekarza ^[4].

Czego nie stosować samodzielnie

Przestęp (Tamus communis) dawniej podawano doustnie przy nerwobólach, ale jego dawki lecznicze są bliskie trujących i obecnie nie stosuje się go wewnętrznie ^[15].

Dla dociekliwych: szczegóły badań i mechanizmy

Za działanie owocu pieprzowca odpowiadają kapsaicynoidy (ostre substancje papryki), które drażnią zakończenia nerwów czuciowych w skórze ^[7]. Olejek starzęśli zawiera 96–98% salicylanu metylu (substancji pokrewnej aspirynie) ^[14]. W piśmiennictwie zielarskim podaje się, że maści i mazidła do wcierania zawierają 20–25% tego olejku (opis z piśmiennictwa, nie zalecenie) ^[14].

W podręczniku farmakognozji środki stosowane przy schorzeniach reumatycznych i nerwobólach tworzą osobną kategorię środków przeciwreumatycznych i przeciwnerwobólowych ^[5]. Na tej liście są między innymi owoc pieprzowca, nasiona gorczycy białej i czarnej, kora wierzby oraz kłącze imbiru ^[5].

Opisywany odwar do picia przygotowuje się z 2 łyżek ziół na 3 szklanki wody, gotując go 5 minut, i pije po ½–⅔ szklanki 2–3 razy dziennie po jedzeniu (opis z piśmiennictwa, nie zalecenie) ^[3]. Ziołową kąpiel opisuje się jako 15–20-minutową, w wannie wypełnionej do ⅓–½ wodą o temperaturze 37–38°C (opis z piśmiennictwa, nie zalecenie) ^[3]. Przy okładzie z naparu podaje się 1,5 łyżki ziół na szklankę wody (opis z piśmiennictwa, nie zalecenie) ^[3].