Zioła na zapalenie spojówek – świetlik, miłorząb, rumian szlachetny

Zapalenie spojówek to stan zapalny cienkiej błony, która pokrywa białko oka i wnętrze powiek, zwykle z zaczerwienieniem, łzawieniem i pieczeniem. W ziołolecznictwie preparaty roślinne stosuje się przy nim zewnętrznie do przemywań, przymoczek i okładów, często obok leczenia środkami bakteriobójczymi i przeciwzapalnymi, np. antybiotykami ^[1]. Wśród takich roślin wymienia się m.in. świetlik, kwiat rumianku, kwiat chabru bławatka i liść babki lancetowatej ^[1].

Jak stosuje się zioła przy zapaleniu spojówek

Preparaty roślinne służą tu głównie do przemywania oczu, przymoczek i okładów ^[1]. Przy bakteryjnym ostrym i podostrym zapaleniu spojówek przemywanie oczu naparem ziołowym opisuje się jako zabieg pomocniczy ^[2]. Przy zapaleniu wywołanym ciałem obcym albo promieniowaniem opisuje się leczenie objawowe, m.in. przemywanie oczu naparem z mieszanki ziół ^[2].

W piśmiennictwie podaje się, że pół łyżki mieszanki ziół zalewa się wrzącą wodą, naparza pod przykryciem, odstawia i cedzi ^[3]. Ciepłe okłady z takiego naparu opisuje się przy zapaleniu brzegów powiek i spojówek ^[3].

Świetlik łąkowy

Świetlik łąkowy (Euphrasia rostkoviana) to roślina, z której wykorzystuje się ziele (nadziemną część rośliny) ^[4][5]. Napary i odwary z ziela świetlika stosuje się zewnętrznie w niektórych zapaleniach oczu, przede wszystkim w zapaleniu spojówek ^[3]. Tradycyjnie sięga się po niego także przy alergicznym i wiosennym zapaleniu spojówek oraz przy zapaleniu brzegów powiek ^[4]. Ziele świetlika wchodzi też w skład mieszanek do ciepłych okładów na oczy, razem m.in. z kwiatem rumianku, nagietka i chabru ^[3].

W jednym badaniu u 65 osób z zapaleniem spojówek krople ze świetlikiem i olejkiem różanym oceniono dobrze pod względem działania i tolerancji u większości chorych ^[6]. Badano krople przygotowane metodą homeopatyczną, z dodatkiem olejku różanego, a nie domowy napar z ziela ^[6].

Źródła nie podają znanych przeciwwskazań, działań niepożądanych ani niekorzystnych interakcji z lekami dla świetlika ^[6].

Jak przygotowaćnapar

Surowiec

ziele

Sposób

napar

Jak zrobić napar

Ziele świetlika łąkowego zalewa się wrzącą wodą, przykrywa i odstawia na około 15 minut, potem przecedza.

1. Ziele łączy się w mieszance m.in. z kwiatem rumianku, nagietka i chabru.
2. Przecedzony napar stosuje się zewnętrznie do ciepłych okładów na oczy.

Kroki według źródeł, bez ilości i dawkowania.

Miłorząb japoński

Miłorząb japoński (Ginkgo biloba) to roślina, z której liści otrzymuje się wyciąg stosowany miejscowo przy alergicznym zapaleniu spojówek ^[7]. W jednym badaniu porównywano osoby z sezonowym alergicznym zapaleniem spojówek, które stosowały krople z wyciągiem z miłorzębu i kwasem hialuronowym (substancją nawilżającą oko), z osobami stosującymi same krople z kwasem hialuronowym ^[8]. U osób z kroplami z miłorzębem wyraźniej zmniejszyły się zaczerwienienie, wydzielina i obrzęk spojówek, a także świąd i łzawienie ^[8][7]. Według autorów badania wyciąg z miłorzębu może działać przy tym schorzeniu; badano gotowe krople, a nie domowe preparaty z liści ^[8].

Preparaty miłorzębu są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością (uczuleniem) na nie ^[7]. Źródła zalecają unikanie łączenia miłorzębu z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi (lekami rozrzedzającymi krew, np. acenokumarolem), bo rośnie ryzyko krwawienia ^[9].

Rumian szlachetny

Rumian szlachetny (Anthemis nobilis) to roślina, której kwiat wykorzystuje się w ziołolecznictwie ^[10]. Zaleca się go zewnętrznie przy zapaleniu spojówek ^[10]. W piśmiennictwie zielarskim opisano mieszankę do okładów na oczy z kwiatem rumianu szlachetnego, kwiatem jasnoty białej, kwiatem malwy czarnej i liściem babki lancetowatej ^[10]. Takiej mieszance w piśmiennictwie zielarskim przypisuje się działanie przeciwzapalne i bakteriobójcze ^[10]. Jego stosowanie przy zapaleniu spojówek opiera się na zaleceniach z książek zielarskich ^[10].

Jak przygotowaćnapar

Surowiec

kwiat

Sposób

napar

Jak zrobić napar

Kwiat rumianu szlachetnego zalewa się wrzącą wodą, przykrywa i odstawia na około 15 minut, potem przecedza.

1. Kwiat łączy się w mieszance z kwiatem jasnoty białej, kwiatem malwy czarnej i liściem babki lancetowatej.
2. Przecedzony napar stosuje się do okładów na oczy.

Kroki według źródeł, bez ilości i dawkowania.

Inne zioła

Napar z kwiatu rumianku pospolitego (Matricaria chamomilla) stosuje się do okładów i przemywań przy alergicznym i ropnym zapaleniu spojówek ^[11]. U osób uczulonych na laktony seskwiterpenowe (substancje roślinne, które u części ludzi wywołują uczulenie) miejscowe stosowanie rumianku pospolitego jest wyraźnie przeciwwskazane ^[12]. Kwiat chabru bławatka wymienia się wśród roślin stosowanych przy zapaleniu spojówek, a w kroplach do oczu bywa łączony ze świetlikiem ^[1][13]. Liście babki lancetowatej stosuje się zewnętrznie przy zapaleniu spojówek, także ropnym, i przy zapaleniu brzegów powiek ^[14][15]. Ziele lnicy pospolitej wchodzi w skład naparu do okładów na oczy przy nagminnym zapaleniu rogówki i spojówki ^[2]. Napary z kwiatu ogórecznika lekarskiego dawniej stosowano do przemywań i okładów przy zapaleniu spojówek i zaczerwienieniu oczu ^[16]. Koper włoski tradycyjnie stosowano jako płukankę do oczu przy stanach zapalnych zewnętrznej części oka, takich jak zapalenie spojówek ^[17].

Dla dociekliwych: szczegóły badań i mechanizmy

Krople do oczu ze świetlika stosuje się w medycynie antropozoficznej od ponad 70 lat, zwłaszcza w zapalnym i nieżytowym zapaleniu spojówek ^[5]. W badaniu u 65 chorych z zapaleniem spojówek krople ze świetlikiem w postaci homeopatycznej i olejkiem różanym oceniono jako dobre lub bardzo dobre pod względem skuteczności i tolerancji u ponad 85% pacjentów ^[6]. Badano gotową mieszankę ze świetlikiem i olejkiem różanym, a nie samo ziele ^[6].

W badaniu miłorzębu wzięło udział 60 osób z sezonowym alergicznym zapaleniem spojówek, przydzielonych do jednej z dwóch grup ^[8]. Po 15 dniach bez leczenia jedna grupa przez 1 miesiąc stosowała krople z wyciągiem z miłorzębu i kwasem hialuronowym, a druga same krople z kwasem hialuronowym ^[8]. Niezależny obserwator oceniał w skali 0–4 przekrwienie, wydzielinę i obrzęk spojówki oraz świąd, światłowstręt, kłucie i łzawienie ^[8]. W grupie z miłorzębem objawy te zmniejszyły się wyraźnie bardziej niż w grupie porównawczej ^[8]. Przy samym kwasie hialuronowym poprawa dotyczyła tylko niektórych objawów, była mała i mogła być przypadkowa ^[8]. Autorzy ostrożnie wnioskują, że wyciąg z miłorzębu może działać leczniczo w sezonowym alergicznym zapaleniu spojówek ^[8]. Ryzyko krwawienia przy łączeniu z lekami przeciwzakrzepowymi wiąże się z tym, że miłorząb hamuje zlepianie się płytek krwi ^[9].