Boldo

Peumus boldus

liśćRodzina Monimiaceae

Wiecznie zielony krzew lub drzewo pochodzące z Chile. Ma grube, owalne liście, które po roztarciu silnie pachną. W zielarstwie wykorzystuje się właśnie liście.

Zastosowania tradycyjne

tradycyjnie stosowany do objawowego łagodzenia niestrawności i łagodnych skurczowych dolegliwości przewodu pokarmowego, wg monografii EMA.

Poziom dowodów

Umiarkowane dowody

Pojedyncze badania lub dane niepełne.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na substancję czynną
Niedrożność dróg żółciowych

Interakcje

Opisano przypadek prawdopodobnej interakcji warfaryny z boldo i/lub kozieradką: u pacjenta wzrósł INR, wrócił do normy po odstawieniu ziół i ponownie wzrósł po ich wznowieniu kilka dni później.

Poznaj to zioło

Zastosowania w tradycji

Zastosowania opisane w źródłach nie są potwierdzeniem skuteczności.

wspierające przy dolegliwościach dyspeptycznych
rozkurczowe w łagodnych dolegliwościach przewodu pokarmowego
Tradycyjnie liść boldo stosowano przy kamicy żółciowej, bólach wątroby i pęcherzyka żółciowego, żółtaczce, bólach żołądka, zapaleniu pęcherza moczowego, reumatyzmie i nerwowości; w medycynie brazylijskiej także przy zaburzeniach wątroby i jelit oraz jako środek tonizujący.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Nadwrażliwość na substancję czynną
Niedrożność dróg żółciowych
Zapalenie dróg żółciowych
Choroba wątroby
Kamienie żółciowe
Inne zaburzenia dróg żółciowych wymagające nadzoru i porady medycznej
Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku wystarczających danych oraz ze względu na ostrzeżenia wymagające porady medycznej. Jeśli dolegliwości nasilą się podczas stosowania, należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią nie zostało ustalone; ze względu na dane przedkliniczne stosowanie w ciąży i laktacji nie jest zalecane. Brak danych dotyczących płodności. Nie badano wpływu na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Nie zgłoszono przypadków przedawkowania. W preparatach należy kontrolować poziom askarydolu, wg monografii EMA/HMPC.
Liść boldo jest przeciwwskazany w ostrych stanach zapalnych jelit, dróg żółciowych i wyrostka robaczkowego, w czynnej chorobie wrzodowej oraz przy krwawieniach wewnętrznych.
Ze względu na toksyczność olejku eterycznego nie należy przekraczać zalecanych dawek liścia boldo, a długotrwałe stosowanie jest prawdopodobnie niewłaściwe.
Boldo jako środek żółciopędny należy stosować ostrożnie (może być niewłaściwy) w hiperbilirubinemii niesprzężonej (np. zespoły Gilberta i Criglera-Najjara), w posocznicowym zapaleniu pęcherzyka żółciowego z ryzykiem zapalenia otrzewnej, w skurczu jelit lub niedrożności jelit oraz w raku wątroby.
Po bardzo dużych dawkach boldo opisano wymioty i skurcze; w dużych dawkach boldo poraża włókna mięśniowe, prowadząc do zgonu przez zatrzymanie oddechu.
Nie ustalono stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku odpowiednich danych oraz ze względu na obawy wymagające porady lekarza.
Przeciwwskazane są niedrożność dróg żółciowych, zapalenie dróg żółciowych, choroby wątroby, kamica żółciowa oraz wszelkie inne schorzenia dróg żółciowych wymagające nadzoru i porady lekarza.
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną.
Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.
Liść boldo może być zafałszowany podobnie pachnącą i podobnie rozmieszczoną rośliną Cryptocarya peumus.
Toksyczność boldo może wynikać z obecności askarydolu oraz α- i β-tujonu, występujących w niektórych olejkach eterycznych boldo; zawartość olejku i boldyny zależy od miejsca uprawy rośliny.

Badania laboratoryjne ze źródeł (4)

Wyciąg wodno-etanolowy z boldo w dawkach doustnych do 3 g/kg nie wywoływał ostrej toksyczności u szczurów, natomiast olejek eteryczny boldo w dawce doustnej 0,07 g/kg powodował u nich drgawki.
LD50 dla boldo: olejek eteryczny 130 mg/kg doustnie u szczurów; dootrzewnowo u myszy – wyciąg wodno-etanolowy 1:1 6 g/kg, alkaloidy całkowite 420 mg/kg, boldyna 250 mg/kg.
Podskórne podanie psom 5 mg/kg alkaloidów całkowitych boldo wywoływało wymioty, biegunkę i objawy padaczkowe; dawki śmiertelne boldyny: 0,5 mg/kg doustnie i 0,25 mg/kg podskórnie u myszy, 1 g/kg doustnie i 0,5 g/kg podskórnie u świnek morskich, 25 mg/kg dożylnie u kota.
Ekstrakt boldo i boldyna podawane szczurom doustnie przez 90 dni nie zmieniały histologii serca ani nerek, ale wywoływały niewielkie zmiany w tkance wątroby (dawka niezdefiniowana).

Co mówią badania

1u ludzi
2w laboratorium
7w tradycji

W PubMed odnotowano 50 publikacji o tym ziole, w tym 2 badania kliniczne i 0 przeglądów systematycznych.

Badania na ludziach(1)

Badania kliniczne i obserwacje u ludzi. To najmocniejszy rodzaj dowodu w tym profilu.

W badaniu kontrolowanym placebo u zdrowych ochotników ekstrakt boldo wydłużał czas pasażu jelitowego.

Badania laboratoryjne i na zwierzętach(2)

Wyniki z probówki i z badań na zwierzętach. Pokazują mechanizm, nie potwierdzają działania u ludzi.

Doustne podawanie ciężarnym szczurom 800 mg/kg ekstraktu boldo lub boldyny w 1.–5. i 7.–12. dniu ciąży powodowało zmiany anatomiczne płodów, działanie blastocystotoksyczne i poronne; dawka 500 mg/kg nie była toksyczna dla zarodków.ciężarne szczury
Frakcja flawonoidowa wyizolowana z liścia boldo działa rozkurczowo tylko 9 razy słabiej niż papaweryna.

Tradycja i zalecenia autorów(7)

Zastosowania opisane w tradycji zielarskiej lub rekomendowane przez autora źródła.

Liść boldo stosuje się też w przewlekłych zaparciach nawykowych i objawowych oraz w niestrawności z niedoboru soku żołądkowego (pełność, brak apetytu, wzdęcia), zwłaszcza u osób starszych; pomocniczo i razem z innymi lekami działa moczopędnie.
Olejek eteryczny z liścia boldo, o składzie zbliżonym do olejku komosowego, działa antyseptycznie i trująco na pasożyty jelitowe.
Liść boldo działa moczopędnie (dzięki flawonoidom), rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit, dróg moczowych i żółciowych oraz łagodnie wiatropędnie także u dorosłych; ułatwia odpływ żółci i przywraca prawidłową perystaltykę moczowodów i kurczliwość pęcherzyka żółciowego.
Liść boldo ogólnie pobudza czynności wydzielnicze: po doustnym podaniu wyciągu rośnie wydzielanie soku żołądkowego, poprawia się trawienie i przyswajanie pokarmu, a wydzielanie żółci znacznie wzrasta (działanie żółciotwórcze).
Liść boldo stosuje się w stanach zapalnych wątroby i dróg żółciowych, zmniejszonym wydzielaniu żółci, atonii i skurczach pęcherzyka żółciowego, dyskinezie dróg żółciowych i skłonności do tworzenia się kamieni, a pomocniczo w żółtaczce i kamicy żółciowej.
Pod wpływem liścia boldo zmieniają się właściwości fizykochemiczne żółci: maleje jej lepkość i zawartość wody, a wzrasta ciężar właściwy.
Wyciąg z liści boldo działa żółciotwórczo, żółciopędnie i rozkurczowo oraz pobudza trawienie; wykorzystuje się go m.in. w marskości wątroby.

Badania z udziałem ludzi(5)

Próby kliniczne, przeglądy systematyczne i metaanalizy. To najmocniejszy rodzaj dowodu w tym profilu.

Badania laboratoryjne i na zwierzętach(8)

Wyniki z probówki i z badań na zwierzętach. Pokazują mechanizm, nie potwierdzają działania u ludzi.

Pozostałe publikacje(37)

PubMed nie oznaczył tych prac typem badania — najczęściej analizy składu, prace przeglądowe i technologiczne.

Bezpieczeństwo — w skrócie

Ciąża i karmienie
- Liść boldo: kategoria ciążowa X – wysokie ryzyko uszkodzenia płodu; ciąża jest przeciwwskazaniem.
Dzieci
- Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku wystarczających danych oraz ze względu na ostrzeżenia wymagające porady medycznej. Jeśli dolegliwości nasilą się podczas stosowania, należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią nie zostało ustalone; ze względu na dane przedkliniczne stosowanie w ciąży i laktacji nie jest zalecane. Brak danych dotyczących płodności. Nie badano wpływu na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Nie zgłoszono przypadków przedawkowania. W preparatach należy kontrolować poziom askarydolu, wg monografii EMA/HMPC.
Działania niepożądane
- reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja; częstość nieznana

Brak informacji nie oznacza bezpieczeństwa. Przy lekach na receptę, ciąży, karmieniu i u dzieci skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Zobacz opis interakcji z lekami

Najczęstsze powiązane zastosowania

tradycyjnie stosowany do objawowego łagodzenia niestrawności i łagodnych skurczowych dolegliwości przewodu pokarmowego, wg monografii EMA

Sprawdź interakcje z lekami

Bezpieczeństwo — w skrócie

Ciąża i karmienie

Liść boldo: kategoria ciążowa X – wysokie ryzyko uszkodzenia płodu; ciąża jest przeciwwskazaniem.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku wystarczających danych oraz ze względu na ostrzeżenia wymagające porady medycznej. Jeśli dolegliwości nasilą się podczas stosowania, należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią nie zostało ustalone; ze względu na dane przedkliniczne stosowanie w ciąży i laktacji nie jest zalecane. Brak danych dotyczących płodności. Nie badano wpływu na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Nie zgłoszono przypadków przedawkowania. W preparatach należy kontrolować poziom askarydolu, wg monografii EMA/HMPC.

Działania niepożądane

reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja; częstość nieznana

Brak informacji nie oznacza bezpieczeństwa. Przy lekach na receptę, ciąży, karmieniu i u dzieci skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Zobacz opis interakcji z lekami

Boldo

Zastosowania tradycyjne

Poziom dowodów

Przeciwwskazania

Interakcje

Poznaj to zioło

Zastosowania w tradycji

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Co mówią badania

Jak dawkowanie opisują źródła

Boldo

Zastosowania tradycyjne

Poziom dowodów

Przeciwwskazania

Interakcje

Poznaj to zioło

Zastosowania w tradycji

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Co mówią badania

Jak dawkowanie opisują źródła

Poznaj to zioło

Zastosowania w tradycji

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Interakcje z lekami (2)Opis interakcji ze źródeł

Co mówią badania

Dawkowanie w źródłachDostępny opis dawkowania i przygotowania ze źródeł

Jak dawkowanie opisują źródła

Skład w źródłachSkładniki wymienione w książkach

Pozostałe uwagi ze źródełZapisy, które nie są ani opisem badań, ani opisem rośliny

ŹródłaZiołolecznictwo — Poradnik dla lekarzy - Aleksander Ożarowski (red.) (1982)

Poznaj to zioło

Zastosowania w tradycji

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Interakcje z lekami (2)Opis interakcji ze źródeł

Co mówią badania

Dawkowanie w źródłachDostępny opis dawkowania i przygotowania ze źródeł

Jak dawkowanie opisują źródła

Skład w źródłachSkładniki wymienione w książkach

Pozostałe uwagi ze źródełZapisy, które nie są ani opisem badań, ani opisem rośliny

ŹródłaZiołolecznictwo — Poradnik dla lekarzy - Aleksander Ożarowski (red.) (1982)